Πολύς ο λόγος για το θέμα, άπειρο το διαδικτυακό μελάνι που έχει χυθεί, έχω δει και εδώ μέσα κάποιες ανησυχίες επί του θέματος.
Είναι όμως έτσι; Μήπως πρέπει να δούμε το θέμα βάσει λογικής και της γνώσης πως λειτουργεί σήμερα το Διαδίκτυο και τα LLMs μοντέλα;
-info: η δημοσίευση είναι αρκετά μεγάλη. Και αυτό επειδή προσπαθεί να εξηγήσει τα περισσότερα σε απλή γλώσσα χωρίς να μπλέκει με τεχνικές ορολογίες.
Αφενός, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε το πιο βασικό. κι αυτό είναι ένα: η ΤΝ ήρθε για να μείνει και φυσικά να εξελίσσεται. Και πάνω σε αυτό, αναγκαστικά, θα βαδίσουμε.
Αφετέρου, πρέπει να γίνει επίσης σαφές ότι ναι, πράγματι, πολλές ιστοσελίδες είτε θα καταλήξουν στον κάλαθο των αχρήστων είτε θα μας αφήσουν χρόνους. Όμως, η πλειοψηφία των όσων γράφονται και κατά συνέπεια οι σχετικές ανησυχίες, συνήθως είναι υπερβολικά.
Ωστόσο, γεγονός βέβαιο παραμένει ότι πάρα πολλές ιστοσελίδες ενδέχεται να συρρικνωθούν δραματικά ή να αλλάξουν μορφή.
Και ας μη ξεχνάμε ότι καθ’ οδόν είναι η Υπερνοημοσύνη (Artificial Superintelligence - ASI) όπου εκεί θα αλλάξουν ακόμα περισσότερο τα πράγματα.
Ας δούμε πρώτα το μοντέλο που υπήρχε μέχρι σήμερα:
Μηχανή Αναζήτησης → αποτελέσματα → κλικ σε site.
Και τα περισσότερα sites ζούσαν από SEO, διαφημίσεις, affiliate links, subscriptions, lead generation κλπ.
Με την έλευση της ΤΝ εμφανίζεται ένα νέο μοντέλο:
Ερώτηση σε AI assistant → έτοιμη απάντηση (συνήθως δεν κάνει κλικ πουθενά).
Και αυτό είναι κάτι που ήδη επηρεάζει αρκετούς τύπους ιστοσελίδων.
Για ποιους βαράει η κουδούνα:
1 -Πρώτα και καλύτερα τα λεγόμενα “SEO content farms” sites.
Δηλαδή, ιστοσελίδες με “άρθρα” του στυλ:
- «Πώς να βράσετε αυγό το 2026»
- «Top 10 καλύτερα laptops»
- «Τι είναι το VPN»
- «Δεν θα πιστέψετε τι συνέβη μετά…»
- «10 λόγοι που οι ειδικοί δεν θέλουν να μάθετε…»
- «Η απάντηση θα σας εκπλήξει!»
- «Δείτε τι έγινε όταν…»
Τα ξέρουμε, τα έχουμε συναντήσει και ακόμα τα συναντάμε κατά κόρον στις διαδικτυακές μας βόλτες. Κοινώς, μιλάμε για “άρθρα” δημιουργημένα κυρίως για Google ranking. Και, τέλος πάντων, με το ίδιο περιεχόμενο που ανακυκλώνεται σε δεκάδες παραλλαγές μόνο και μόνο για να καταλαμβάνει θέσεις στις μηχανές αναζήτησης.
Στις περιπτώσεις αυτές η ΤΝ μπορεί να τα απαντήσει αυτά άμεσα και καλύτερα.
2 -Τα sites με “commodity information”.
Με δημοσιεύσεις όπως, πχ απλές συνταγές, βασικά tutorials, γενικές περιγραφές προϊόντων.
Εδώ η AI συμπιέζει την αξία αυτής της πληροφορίας επειδή δεν είναι μοναδική, δεν απαιτεί εμπειρία και υπάρχει παντού.
3 -Affiliate review sites χαμηλής ποιότητας με δημοσιεύσεις τύπου:
- «best gaming chair»
- «best hosting»
- «best crypto exchange»
και συνήθως με με copy-paste reviews.
Και το ξέρουμε πλέον, ότι η AI μπορεί να συνοψίσει reviews χωρίς ο χρήστης να χρειαστεί να μπει σε 15 σελίδες.
Αυτά τα μοντέλα βασίζονται σε δύο πράγματα. Πρώτο στο να σε πείσουν να κάνεις κλικ και, δεύτερο, να σε κρατήσουν στη σελίδα αρκετά ώστε να σου πασάρουν διαφημίσεις.
Αν λοιπόν, ένας βοηθός ΤΝ μπορεί να δώσει την απάντηση άμεσα, χωρίς να ανοίξεις τη σελίδα, τότε το οικονομικό μοντέλο τους αποδυναμώνεται σημαντικά.
Από την άλλη, δεν είναι βέβαιο ότι θα εξαφανιστούν πλήρως και αυτό επειδή υπάρχει ένα παράδοξο: η ίδια η ΤΝ μπορεί να παράγει τεράστιες ποσότητες SEO περιεχομένου με σχεδόν μηδενικό κόστος. Άρα, για ένα διάστημα, ίσως δούμε ακόμη περισσότερα τέτοια sites πριν η αγορά προσαρμοστεί.
Η τεχνολογική πραγματικότητα
Και επειδή στο παρόν forum έχουμε να κάνουμε με τεχνολογία ας το δούμε με ορισμένα τέτοια παραδείγματα ώστε να γίνει πιο κατανοητό δεδομένου ότι ένα μεγάλο μέρος των τεχνολογικών ιστοσελίδων που εμφανίζονται συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης βασίζεται σε μοντέλο παραγωγής μεγάλου όγκου περιεχομένου για SEO. Δηλαδή οδηγοί, troubleshooting, “how-to” άρθρα, λίστες λύσεων κλπ.
Για παράδειγμα, αν ψάχναμε:
How to fix error code 0x80070005
το πιο πιθανό είναι να καταλήγαμε σε ένα άρθρο 2000 - 2.500 λέξεων που στην ουσία θα λέει: «κάνε επανεκκίνηση, έλεγξε δικαιώματα, τρέξε το εργαλείο επιδιόρθωσης».
Ε, σαφώς και σε αυτά μια προηγμένη ΤΝ μπορεί να δώσει αυτές τις οδηγίες άμεσα, χωρίς να περάσουμε από τη ιστοσελίδα.
Κοινώς, αυτό που κινδυνεύει περισσότερο είναι το περιεχόμενο που απλώς αναδιατυπώνει πληροφορίες που υπάρχουν ήδη αλλού.
Τι συμπέρασμα βγαίνει από αυτά;
Το αυτονόητο: ότι θα εξαφανιστούν κυρίως χαμηλής αξίας SEO sites, περιεχόμενο χωρίς διαφοροποίηση, copy of a copy.
Και αυτό δεν είναι καθόλου κακό.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί κι κάτι ακόμα. Η συντριπτική πλειοψηφία τέτοιων ιστοσελίδων που θα εξαφανιστούν είναι Ινδικής προέλευσης. Και αυτό δεν είναι καθόλου ρατσιστικό αλλά έχει να κάνει με τον υπερπληθυσμό της χώρας, με την τεράστια βιομηχανία παραγωγής τεχνικού και SEO περιεχομένου στα αγγλικά, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες.
Φυσικά, δεν είναι μόνο η Ινδία καθώς τέτοια “sites” υπάρχουν παντού, σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Απλά, αυτά είτε είναι τα πιο πολλά είτε κάνουν περισσότερο θόρυβο ή και τα δυο.
Και οι είναι γεγονός ότι οι πρώτοι μεγάλοι χαμένοι θα είναι οι ιστοσελίδες που παράγουν μαζικά γενικούς τεχνικούς οδηγούς μόνο για επισκεψιμότητα καθώς πράγματι, αρκετά από τα τεχνολογικά sites που πολλοί χρήστες θεωρούν ενοχλητικά ή υπερβολικά SEO προσανατολισμένα ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Αυτό όμως αφορά το επιχειρηματικό μοντέλο τους, και όχι την εθνικότητά τους.
Μένοντας λίγο ακόμα στα της τεχνολογίας και στα του Linux, ας θυμηθούμε την περίοδο 2005 με 2018 περίπου. Μια εποχή κατά την οποία υπήρχε ένα οικοσύστημα από blogs και μικρά τεχνολογικά sites που γράφονταν συχνά από ανθρώπους οι οποίοι χρησιμοποιούσαν πραγματικά Linux στην καθημερινότητά τους, δοκίμαζαν διανομές, έγραφαν HOWTOs από προσωπική εμπειρία, συμμετείχαν σε κοινότητες ανοικτού λογισμικού.
Όπου ακόμη και όταν έκαναν λάθη, συνήθως υπήρχε αυθεντική εμπειρία πίσω από το άρθρο.
Έκτοτε όμως, κάτι άλλαξε και το βλέπουμε πλέον χωρίς αμφιβολίες, χωρίς προσχήματα. Και προέκυψε όταν αυξήθηκε η σημασία του SEO οπότε πολλές ιστοσελίδες άρχισαν να παράγουν περιεχόμενο με διαφορετική λογική. Δηλαδή, με αναζήτηση δημοφιλών λέξεων-κλειδιών, με παραγωγή μεγάλου όγκου άρθρων, με αναδιατύπωση πληροφοριών από άλλες πηγές, με πρόσληψη συντακτών που δεν ήταν απαραίτητα ειδικοί στο αντικείμενο (γνωρίζω προσωπικά άριστο γνώστη της τεχνολογίας μεν, Linux hater δε ο οποίος σήμερα αρθρογραφεί SEO based δημοσιεύσεις που αφορούν το Linux επειδή αυτό ζητάνε οι (Ινδοί) εργοδότες του).
Τυχαία παραδείγματα του τι εννοώ: -«οδηγός για systemd που περιέχει εντολές παρωχημένες εδώ και χρόνια, άρθρο για Btrfs που μπερδεύει βασικές έννοιες, οδηγός ασφαλείας Linux με προτάσεις που δεν έχουν νόημα σε σύγχρονα συστήματα, benchmark χωρίς πραγματικές μετρήσεις.
Και όλο αυτό έχει οδηγήσει στο φαινόμενο κατά το οποίο οι πιο έμπειροι συνήθως αναγνωρίζουν αμέσως. Διαβάζεις ένα άρθρο 2.000 λέξεων και καταλαβαίνεις ότι ο συντάκτης μάλλον δεν εκτέλεσε ποτέ τις εντολές που περιγράφει.
Συγκεντρώνω bookmarks ειδικά για Linux κάπου από το 2006. Εκτός από όσες ιστοσελίδες έχουν κλείσει πια, από τις εναπομείνασες μόνο το omgUbuntu κρατάει ακόμα αυτό το “old school στυλ”.
Ίσως ακούγεται αστείο για μερικούς αλλά είναι ένα γεγονός.
Τι σημαίνουν στην πράξη τα παραπάνω, επειδή εδώ ακριβώς είναι που μπαίνει στη μέση η ΤΝ καθώς όταν έχουμε να κάνουμε με άρθρα τα οποία, ουσιαστικά αποτελούν συλλογή πληροφοριών από αλλού, αναδιατύπωση, προσθήκη SEO λέξεων τότε μια ΤΝ μπορεί να το αντικαταστήσει σχεδόν πλήρως.
Πιο απλά με παράδειγμα:
Παλιά έμπαινες σε ένα blog Linux και διάβαζες:
Δοκίμασα το Fedora 23 για δύο μήνες και αυτά είναι τα προβλήματα που βρήκα.
Σήμερα συχνά διαβάζεις:
Top 10 reasons why Fedora is the best Linux distro in 2026.
και μετά ακολουθούν 2.500 λέξεις γενικολογίας.
Το πρώτο δύσκολα αντικαθίσταται από ΤΝ. Το δεύτερο αντικαθίσταται σχεδόν άμεσα.
H άλλη όψη
Υπάρχει μια ακόμα πλευρά η οποία δεν συζητείται και τόσο όσο τα κακά της ΤΝ σε ιστοσελίδες;. Κι αυτή είναι τα οφέλη από την ΤΝ σε sites.
Όμως, πριν περάσουμε σε αυτή, για να γίνει πιο εύκολα κατανοητό, θα πρέπει να αναφέρουμε τι είδους ιστοσελίδες δεν κινδυνεύουν λόγω της ΤΝ.
Στα γρήγορα:
- φόρουμ
- Reddit-like communities
- niche experts
- επιστημονικά/τεχνικά hubs
- προσωπικά blogs προγραμματιστών,
- κοινότητες όπως φόρουμ και mailing lists,
- τεχνικά wikis,
- sites που δημοσιεύουν πρωτογενείς δοκιμές
Και γιατί;
Επειδή, πολύ απλά, η ΤΝ δεν μπορεί από μόνη της να δημιουργήσει:
- πραγματικά benchmarks σε νέο hardware,
- δοκιμές διανομών σε πραγματικά μηχανήματα,
- kernel debugging,
- reverse engineering,
- εμπειρίες χρηστών μετά από μήνες χρήσης.
Δηλαδή, μιλάμε για sites που κάνουν κάτι και όχι απλώς λένε κάτι.
Κοινώς ο,τι σήμερα δεν μπορεί εύκολα να “γεννηθεί” από AI.
Επί παραδείγματι:
- πραγματικές έρευνες
- ειδήσεις
- αποκλειστικό reporting
- datasets
- benchmarks
- community knowledge
Καμία ΤΝ, σήμερα, δεν μπορεί να από μόνη της να δημιουργήσει πραγματικά benchmarks σε νέο hardware, δοκιμές διανομών σε πραγματικά μηχανήματα, kernel debugging, reverse engineering, εμπειρίες χρηστών μετά από μήνες χρήσης (τυχαία αλλά σαφή παραδείγματα).
Είναι αυτό που οι αμερικανοί λένε «strong brands». Τα iInteractive / utility websites αλλιώς.
Με λίγες λέξεις sites με πρωτογενές περιεχόμενο. Άλλωστε, η AI δεν αντικαθιστά εύκολα λειτουργικά προϊόντα. Όχι ακόμα τουλάχιστον.
Άλλωστε δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι οι χρήστες συνεχίζουν να εμπιστεύονται γνωστά media, ειδικούς, επίσημες πηγές, κοινότητες.
Και το ξέρουμε, το έχουμε ζήσει και το ζούμε αφού η εμπιστοσύνη είναι σημαντικότερη από το απλό SEO.
Δεν θα χαθούν πχ, το ArchWiki, οι κοινότητες Linux διανομών, forums όπως αυτό και σχεδόν ο,τιδήποτε παράγει πρωτογενές και αλληλεπιδραστικό περιεχόμενο. Ας μην αναλωνόμαστε λοιπόν σε ανούσια κινδυνολογία. Και γενικά, δεν θα χαθεί ο,τιδήποτε έχει κοινότητα, expertise, unique data, προσωπικό brand, υπηρεσίες, εργαλεία, newsletter/audience.
Και σε αυτές τις περιπτώσεις η ΤΝ μπορεί να γίνει επιτάχυνση αντί για απειλή.
Το να εξαφανιστούν (που θα γίνει) sites με generic SEO άρθρα, AI-generated content, affiliate spam δεν είναι κακό. Κακό είναι που υπάρχουν.
Άρα; Θα χαθεί το SEO;
Και ναι και όχι. Στην ουσία, το SEO, μετατρέπεται και από την φάση που είναι τώρα (πχ: γράψε άρθρα για keywords ) περνάει σε γνησιότητα, δεδομένα, πρωτοτυπία, distribution, API / ενσωματώσεις Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η αναζήτηση πλέον γίνεται answer engine. Ας μη παραβλέπουμε τι κάνουν οι τεχνολογικές εταιρείες του χώρου. Η Google ήδη βάζει AI Overviews. Η OpenAI, η Perplexity και άλλοι assistants αλλάζουν τη συμπεριφορά των χρηστών. Και αυτό είναι μόνο η αρχή.
Και πως μεταφράζεται αυτό;
Πολύ απλά, σε λιγότερα informational clicks και σε περισσότερες τελικές απαντήσεις.
Συγχρόνως, υπάρχει το βασικότερο όλων. Η ΤΝ εξαρτάται από πηγές πληροφορίας. Χωρίς αυτές δεν υπάρχει. Έτσι απλά και με τα σημερινά δεδομένα πάντα.
Ναι, το web πιθανότατα θα γίνει μικρότερο αλλά, από την άλλη, θα γίνει και πιο ποιοτικό. Και δεν θα είναι ούτε η πρώτη, ούτε η τελευταία φορά που ανασχηματίζεται το web.
Κάποτε μπαίναμε χειροκίνητα σε δεκάδες directories/sites. Μετά ήρθαν οι Μηχανές Αναζήτησης ( η Google στην ουσία) και έγινε η πύλη του web. Τώρα η AI πάει να γίνει κάτι σαν προσωπικός μεσάζοντας του web.
Στο, όχι και τόσο μακρινό, μέλλον μπορεί να ρωτάς το αυτοκίνητο, τα γυαλιά AR, το κινητό, τον browser και να μην βλέπεις καν παραδοσιακές ιστοσελίδες.
Και επειδή είναι καλό να τα βλέπουμε ρεαλιστικά, ας μην παραβλέπουμε ό,τι εν έτει 2026 οι περισσότεροι δεν επισκέπτονται άμεσα τις ιστοσελίδες. Επειδή ως γνωστόν οι πιο πολλοί δεν μπαίνουν καν στην αρχική σελίδα ενός site αλλά φτάνουν από Google/social. Έτσι λοιπόν αύριο μπορεί να φτάνουν μέσω AI agents.
Στο παλιό web όποιος κέρδιζε το SEO, έπαιρνε traffic. Στο νέο μοντέλο όποιος γίνεται η καλύτερη πηγή για την ΤΝ, κερδίζει επιρροή. Και αυτό θα αλλάξει κάποια εξ αυτών που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Δηλαδή marketing, publishing, ecommerce, media, customer acquisition, ακόμα και το design των websites.
Δεν θα πρέπει να παραξενευτούμε αν σύντομα αρχίσουμε να βλέπουμε websites που θα σχεδιάζονται όχι μόνο για ανθρώπους, αλλά και για AI crawlers, AI agents, machine-readable knowledge, structured data, API-first πρόσβαση.
Ένα νέο Web γεννιέται;
Ναι, θα μπορούσαμε να το πούμε και έτσι επειδή πράγματι, αυτό συμβαίνει. Και τούτο επειδή η AI γίνεται πλέον το interface του internet.
Ίσως, ένα παράδειγμα θα ήταν πιο κατατοπιστικό για να το καταλάβουμε αυτό:
Ας υποθέσουμε ότι ψάχνουμε κάτι για διακοπές.
Τι κάναμε μέχρι τώρα:
Browser → Μηχανή Αναζήτησης: «καλύτερο mirrorless 2026» → Μπαίναμε σε sites, forums, YouTube και κοιτάζαμε τιμές, φωτογραφίες, reviews, βίντεο κάνοντας συγκρίσεις.
Στο εξής:
Ρωτάμε ένα μοντέλο ΤΝ: «Θέλω mirrorless για ταξίδια, μέχρι 1200€, καλύτερη σε low light και video».
Και σε πολύ σύντομο διάστημα η ΤΝ θα συγκρίνει μοντέλα, θα φιλτράρει ανάγκες, θα συνοψίσει reviews, θα προτείνει 2–3 επιλογές, ίσως μας δείξει κάποια links μόνο στο τέλος.
Άρα, η κύρια εμπειρία μεταφέρεται από τα sites στον assistant.
Και αυτό θα είναι σχεδόν μονόδρομος μέσα στην επόμενη πενταετία.
Και η χαμένη αξία;
Προκύπτει όμως, ένα μείζον θέμα:
Γιατί να κάθεται ο άλλος να γράφει, να πληρώνει servers, domains κλπ αν πλέον δεν πατάει κανένας στην ιστοσελίδα του εκτός από τα bots της ΤΝ; Και χαμένος και δαρμένος δηλαδή.
Και προσέξτε την ειρωνεία που δημιουργείται αφού αν οι χρήστες αρχίσουν να παίρνουν τις απαντήσεις απευθείας από ΤΝ αντί να επισκέπτονται το φόρουμ, τότε το site χάνει επισκεψιμότητα, μειώνονται οι νέες δημοσιεύσεις, μειώνεται η παραγωγή νέας γνώσης και ως αποτέλεσμα αυτού η ίδια η ΤΝ έχει λιγότερο νέο υλικό να αντλήσει.
Και τούτο είναι ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που συζητούνται σήμερα για το μέλλον του ανοικτού ιστού. Η ΤΝ μπορεί να εξαρτάται έντονα από κοινότητες όπως φόρουμ, wikis, bug trackers, ενημερωτικά sites και προσωπικά blogs, αλλά αν απορροφήσει όλη την κίνηση χωρίς να επιστρέφει αξία σε αυτές τις κοινότητες, το οικοσύστημα που παράγει τη γνώση θα αποδυναμωθεί.
Επειδή, αυτή είναι η κύρια ανησυχία σήμερα: «Η ΤΝ χρησιμοποιεί το περιεχόμενό μας, αλλά εμείς δεν παίρνουμε αντίστοιχη επισκεψιμότητα ή έσοδα».
Πώς μπορεί λοιπόν, η ΤΝ να επιστρέφει αξία;
Βρισκόμαστε στην αρχή ενός φαινομένου το οποίο εξελίσσεται ραγδαία και στο συγκεκριμένο άπαντες πιάστηκαν στον ύπνο.
Τι συζητιέται σήμερα; :
1. Επιστροφή επισκεψιμότητας
Δηλαδή, η ΤΝ να παραπέμπει ξεκάθαρα στην πηγή. Πχ, αν η απάντηση βασίζεται σε μια συζήτηση στο linux-user.gr, ο χρήστης να βλέπει από πού προήλθε η πληροφορία, σύνδεσμο προς το νήμα, κίνητρο να επισκεφθεί το φόρουμ.
Ο παραδοσιακός τρόπος κοινώς. Το πρόβλημα είναι ότι αν η απάντηση είναι ήδη πλήρης, πολλοί δεν θα πατήσουν ποτέ τον σύνδεσμο.
2. Οικονομική αποζημίωση
Κάποιοι προτείνουν ότι οι εταιρείες ΤΝ θα πρέπει να πληρώνουν ειδησεογραφικά μέσα, φόρουμ, βάσεις γνώσης, δημιουργούς περιεχομένου όταν χρησιμοποιούν το υλικό τους σε μεγάλη κλίμακα.
Ας πούμε κάτι σαν «πνευματικά δικαιώματα για δεδομένα εκπαίδευσης».
Τώρα, το πώς θα εφαρμοστεί αυτό πρακτικά παραμένει αμφιλεγόμενο.
Πάντως, η περίπτωση των licensing deals με AI εταιρείες είναι η μόνη που φαίνεται να προχωράει την παρούσα στιγμή αλλά αφορά μεγάλες εταιρείες.
3. Άδειες χρήσης δεδομένων
Ορισμένες ιστοσελίδες ίσως προσφέρουν επίσημη πρόσβαση λέγοντας, ας πούμε, κάτι του στυλ:
«Η ΤΝ μπορεί να χρησιμοποιεί το περιεχόμενό μας υπό αυτούς τους όρους, λαμβάνουμε αμοιβή ή ανταλλάγματα».
Κάτι αντίστοιχο έχει αρχίσει να συμβαίνει σε ορισμένους τομείς. Ήδη έχουν γίνει τέτοιες συνεργασίες με εταιρείες όπως OpenAI, Google DeepMind, Microsoft και μεγάλους media οργανισμούς.
4. Ενίσχυση των sites
Η ΤΝ θα μπορούσε να λειτουργεί ως οδηγός προς τις ιστοσελίδες και κοινότητες.
Για παράδειγμα, θα μπορούσε να δώσει μια απάντηση:
Βρήκα τρεις πιθανές λύσεις. Η πιο αξιόπιστη προέρχεται από αυτή τη συζήτηση στο φόρουμ. Αν το πρόβλημα επιμένει, δημοσίευσε εκεί τα logs σου.
Έτσι η κοινότητα εξακολουθεί να αποκτά νέα μέλη και νέο περιεχόμενο.
5. Συνεισφορά πίσω στην κοινότητα
Αυτό το άφησα τελευταίο επειδή είναι το πιο ενδιαφέρον αλλά και το πιο δύσκολο.
Σε θεωρητικό επίπεδο μια ΤΝ θα μπορούσε να βοηθά στη συγγραφή τεκμηρίωσης, να οργανώνει FAQs, να συνοψίζει λύσεις, να βοηθά τους συντονιστές αλλά πάντα υπό ανθρώπινο έλεγχο.
Ως ακόμα και να βελτιώνει την εμφάνιση / χρηστικότητα των ιστοσελίδων με σχεδόν μηδενικό κόστος.
Βέβαια, όλα τα παραπάνω, έχουν εγγενή προβλήματα στην πράξη και αν σε αυτά προσθέσουμε και ιδιαιτερότητες περιεχομένου των ιστοσελίδων τότε τα προβλήματα διογκώνονται.
Ας πάρουμε το linux-user.gr ως παράδειγμα.
Η πραγματική αξία δεν είναι τα παλιά μηνύματα. Η αξία είναι ότι κάποιος τον Ιούνιο του 2026 θα γράψει πχ:
Αγόρασα αυτό το νέο Wi-Fi chipset και δεν παίζει στο Linux Mint 23.
Και, από κάποιον άλλον, θα λάβει μια απάντηση όπως:
Δοκίμασε αυτό το patch
Τι έχουμε εδώ λοιπόν; Μα φυσικά μια νέα γνώση η οποία δεν υπάρχει ακόμη πουθενά.
Και να πάλι η αντίφαση, επειδή αν οι χρήστες σταματήσουν να συμμετέχουν επειδή ρωτούν μόνο ΤΝ, τότε κάποια στιγμή η πηγή στερεύει. Και δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια οι συνεισφέροντες μειώνονται. Δείτε και εδώ τι συμβαίνει, όπως και αλλού.
Άρα; Ποια θα μπορούσε να είναι μια βιώσιμη λύση;
Αυτό που πιστεύουμε αρκετοί είναι ότι η πιο βιώσιμη λύση δεν είναι μόνο η πληρωμή ή τα links, αλλά η διατήρηση ενεργών κοινοτήτων που συνεχίζουν να παράγουν νέα γνώση. Η ΤΝ είναι πολύ καλή στο να ανακαλύπτει, να συνδυάζει και να εξηγεί πληροφορίες αλλά όχι στο να ζει τις εμπειρίες που δημιουργούν αυτές τις πληροφορίες.
Ωστόσο και πάλι αυτό προϋποθέτει την συμμέτοχη η οποία, όπως είπαμε, βλέπουμε και ξέρουμε μειώνεται δραστικά.
Είναι το τέλος του open web;
Εύλογη η ανησυχία. Και γιατί;
Απλά, επειδή ήδη πολλά μεγάλα media και knowledge sites μετακινούνται σε subscriptions, premium content, member-only πρόσβαση καθώς, όπως προείπαμε, το παλιό μοντέλο με δωρεάν άρθρα + Google traffic + ads γίνεται πιο ασταθές.
Παραδείγματα; : The New York Times, The Wall Street Journal, The Atlantic, επιστημονικά journals, εξειδικευμένα newsletters και όχι μόνο.
Δηλαδή, ήδη έχουν αρχίσει να υπάρχουν περισσότερα paywalls / συνδρομές, κλειδώματα.
Από την άλλη, ήδη αρκετά sites έχουν προχωρήσει σε μπλοκάρισμα των ΑI crawlers καθώς μπλοκάρουν bots που συλλέγουν δεδομένα για AI training ή answering systems.
Δηλαδή, ένα site μπορεί να επιτρέπει Google indexing αλλά να απαγορεύει AI scraping.
Έτσι, διόλου απίθανο να δημιουργηθούν στρώματα internet όπως:
- Ανοιχτό web
- δωρεάν περιεχόμενο
- SEO/content marketing
- AI-readable
- Premium web
- συνδρομές
- gated communities
- private databases
- newsletters
- expert content
- Machine-to-machine web
και με περιεχόμενο προσβάσιμο όχι απαραίτητα από ανθρώπους απευθείας αλλά μέσω APIs, μέσω licensing και από AI agents.
Και για σκεφτείτε το ενδεχόμενο όλοι να κλειδώσουν τα πάντα. Σε τέτοια περίπτωση τα μοντέλα ΤΝ προφανώς θα έχουν λιγότερη νέα πληροφορία, η ποιότητα θα πέσει και σαν συνέπεια το open web θα αποδυναμωθεί.
Ακούγεται ακραίο και μάλλον είναι κάτι πολύ δύσκολο να συμβεί. Άλλωστε, κανέναν δεν συμφέρει το νεκρό internet.
Τα πιο πιθανά σενάρια που ακούγονται είναι λιγότερα αλλά ισχυρότερα sites, περισσότερα paywalls, περισσότερο community-driven περιεχόμενο, ΤΝ ως κύριο interface, websites ως “back-end knowledge/services layer.
Και αυτό που αντιλαμβάνεται κάποιος είναι ό,τι τελικά (και πιο σημαντικό) η αξία θα μετακινηθεί από το ποιος έχει τις περισσότερες δημοσιεύσεις (που ισχύει σήμερα) στο ποιος έχει αυθεντικά δεδομένα, κοινότητα και εμπιστοσύνη.
Δηλαδή, αυτό που αναλύθηκε παραπάνω: η μετάβαση από λίστες σελίδων σε λίγες ισχυρές πηγές + AI interfaces.
Καταλήγοντας λοιπόν, δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι τα sites παραμένουν οι πηγές, οι βάσεις δεδομένων, τα εργαλεία, οι κοινότητες, τα καταστήματα, οι υπηρεσίες.
Τα δε φόρουμ Linux ειδικά, θεωρώ ότι θα παραμείνουν σημαντική πηγή γνώσης για την ΤΝ, επειδή περιέχουν πρωτογενή εμπειρία, troubleshooting και τεχνικές λεπτομέρειες που σπάνια βρίσκονται σε γενικά τεχνολογικά άρθρα. Και τούτο επειδή εριέχουν κάτι που λείπει από πολλά SEO sites: οι πραγματικές λύσεις πραγματικών χρηστών.
Ένα τυπικό, σύνηθες thread μπορεί να είναι κάποιος με συγκεκριμένο hardware που θα κανε περιγραφή προβλήματος, θα αναφέρει τυχόν δοκιμές που απέτυχαν και τελικά, το πιο πιθανό, να υπάρξει τελική λύση, σχόλια άλλων χρηστών.
Σαφέστατα κάτι τέτοιο είναι πολύ πιο χρήσιμο από ένα γενικό άρθρο «How to fix Linux sound problems».
Ειρωνικά, ίσως επιστρέψουμε κάπως στο μοντέλο του παλιού διαδικτύου με λιγότερα γενικά SEO άρθρα και μεγαλύτερη αξία στις πρωτογενείς πηγές. Πολλοί παλιοί χρήστες Linux θα έλεγαν ότι αυτό δεν θα ήταν απαραίτητα κακή εξέλιξη.
