Anti-ICE protesters in Los Angeles burn an American flag. (Oliya Scootercaster/FreedomNewsTV)
Έχετε σιχαθεί τις αμερικανιές; Έχετε παρατήσει μια ταινία / σειρά που φαινόταν να έχει καλό story αλλά σύντομα αποδείχτηκε γεμάτη ηλίθια κλισέ και γαμάτους αμερικάνους;
Αλλά, ας το πάρουμε από την αρχή. Υπάρχει ένα “φαινόμενο” το οποίο ονομάζεται “αμερικάνικος μεσσιανισμός”. Δηλαδή, ότι οι ΗΠΑ υπάρχουν ως σωτήρες του πλανήτη. Αυτό φυσικά, ιδιαίτερα μετά τον ΒΠΠ, το πήρε το Χόλιγουντ και το ξεχείλωσε.
Λίγο πολύ, όλοι θα το έχετε συναντήσει. Αστερόεσσες που ανεμίζουν σε slow motion και από κάτω κάποιος βγάζει λογύδριο περί δημοκρατίας και ελευθερίας. Τον σούπερ-ντούπερ βετεράνο οι αποφάσεις και σούπερ-ντούπερ πράξεις του κρίνουν την τύχη του πλανήτη ίσως και του γαλαξία. Τον θεϊκό πρόεδρο στο οβάλ γραφείο που είναι και κομάντο και πιλότος. Τη σούπερ οικογένεια που ξαφνικά έγινε κομάντο και σώζει πλανήτη / γαλαξία / σύμπαν. Το 10χρονο αμερικανάκι που σπάει κώδικες και είναι πιο ευφυές από πυρηνικούς φυσικούς. Τις κάθε είδους “ΤομΚρουζοειδείς πατάτες.
Δεν το συνεχίζω, το πιάσατε υποθέτω και ίσως μερικοί γελάτε. Και δεν είμαστε οι μόνοι καθώς υπάρχει ένα παγκόσμιο “κίνημα” θεατών που έχουν πάθει αλλεργία στο αμερικανικό μεσσιανικό σύνδρομο. Υπάρχει μάλιστα συγκεκριμένος όρος για αυτό: American Exceptionalism (Αμερικανική Εξαιρετικότητα). Είναι η βαθιά ριζωμένη πεποίθηση στο Hollywood ότι η μοίρα του σύμπαντος κρέμεται από τις αποφάσεις ενός σερίφη στην Αϊόβα ή ενός διαζευγμένου πατέρα που προσπαθεί να τα ξαναβρεί με την κόρη του ενώ πέφτουν μετεωρίτες.
Σαφώς και αυτό το Μοντέλο του "Μοναχικού Λύκου” δηλαδή η εμμονή με τον έναν ατομικιστή ήρωα που τα βάζει με το σύστημα και κερδίζει, προσβάλλει τη νοημοσύνη μας. Στην πραγματικότητα, οι μεγάλες κρίσεις (όπως μια πανδημία ή μια κλιματική καταστροφή) λύνονται (ή δεν λύνονται) από συλλογική προσπάθεια, τύχη και γραφειοκρατία. Η δε προαναφερθείσα, κλασική σκηνή με τη σημαία να κυματίζει σε slow motion ενώ ο πρωταγωνιστής βγάζει λόγο για την “ελευθερία”, πλέον προκαλεί περισσότερο γέλιο ή και cringe παρά συγκίνηση.
Ακόμα και μέσα στην Αμερική, οι ίδιοι οι δημιουργοί που έχουν βαρεθεί το “σύστημα” στρέφονται στον κυνισμό (βλέπε The Boys), όπου οι υπερήρωες-σύμβολα της Αμερικής παρουσιάζονται ως ψυχοπαθείς και προϊόντα marketing. Και γι’ αυτό ακριβώς έχουν εκτοξευθεί οι σειρές από την Κορέα, τη Γερμανία ή τη Σκανδιναβία. Όπου εκεί ο πρωταγωνιστής μπορεί να πεθάνει άδοξα, η καταστροφή μπορεί να είναι οριστική δίχως happy end με πυροτεχνήματα. Οι άνθρωποι είναι γκρίζοι — ούτε καλοί, ούτε κακοί, απλά απελπισμένοι.
Αν και έχουμε μιλήσει και σε άλλα threads για scifi και τεχνολογικές ταινίες / σειρές, εδώ θα δώσουμε μια λίστα τέτοιου περιεχομένου, δηλαδή χωρίς τις προαναφερθείσες αμερικανιές.
Η σειρά τους είναι σχετικα τυχαία, όπως μου έρχονταν και σίγουρα θα έχω παραλείψει κάποιες τις οποίες, μαζί με όποιες αντίστοιχες προτείνει κάποιος θα τις αναφέρουμε στη συνέχεια της παρούσας συζήτησης (αναφέρω τις ταινίες / σειρές με μια περίληψη της κάθε μιας, τις οποίες περιλήψεις, για εξοικονόμηση χρόνου, ζήτησα από την ΤΝ να τις φτιάξει). Εκτός των καθαρά scifi και τεχνολογικών, πρόσθεσα και μερικές που πάνε κυρίως στην κατηγορία του “post apocalyptic:
Dark (Γερμανία): Ίσως η καλύτερη sci-fi σειρά των τελευταίων ετών. Δεν υπάρχει κανένας «σούπερ ήρωας». Είναι ένα σκοτεινό, δαιδαλώδες ταξίδι στον χρόνο σε μια μικρή γερμανική πόλη. Οι οικογένειες εδώ δεν σώζουν τον κόσμο αλλά είναι παγιδευμένες σε έναν αέναο κύκλο λαθών και μυστικών. Έχει το πιο τέλειο, κλειστό φινάλε που έχω δει ποτέ. Κάθε μικρή λεπτομέρεια από το πρώτο επεισόδιο εξηγείται στο τελευταίο. Δεν έμεινε τίποτα στην τύχη.
The Expanse (ΗΠΑ/Καναδάς): Παρόλο που είναι αγγλόφωνη, η σειρά σπάει το κλασικό τροπάριο. Η ανθρωπότητα έχει αποικίσει το ηλιακό σύστημα και είναι χωρισμένη σε τρία εχθρικά στρατόπεδα (Γη, Άρης, Ζώνη). Δεν υπάρχει «γαμάτος Αμερικανός»· υπάρχει πολιτική, ρεαλιστική φυσική και χαρακτήρες που απλά προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε έναν ψυχρό πόλεμο.
3 Body Problem (Κίνα - η έκδοση της Tencent): Υπάρχει και η έκδοση του Netflix, αλλά η κινέζικη (2023) είναι πολύ πιο πιστή στο βιβλίο και εστιάζει στην επιστημονική έρευνα και την υπαρξιακή αγωνία, χωρίς τα δυτικά κλισέ του δράκου-πρωταγωνιστή.
Better Than Us (Ρωσία): Μια εξαιρετική ματιά στην τεχνητή νοημοσύνη και τα ανδροειδή, τοποθετημένη στη Μόσχα. Εστιάζει περισσότερο στην ηθική και τη διαφθορά παρά σε ηρωισμούς.
Stalker (ΕΣΣΔ, 1979): Το αριστούργημα του Ταρκόφσκι. Τρεις άντρες μπαίνουν σε μια απαγορευμένη «Ζώνη» όπου οι νόμοι της φυσικής δεν ισχύουν. Δεν υπάρχουν όπλα, δεν υπάρχουν εκρήξεις. Μόνο φιλοσοφία και ατμόσφαιρα.
Godzilla Minus One (Ιαπωνία, 2023): Ξεχάστε τις αμερικανικές εκδοχές. Αυτή η ταινία αφορά το μεταπολεμικό τραύμα της Ιαπωνίας. Ο πρωταγωνιστής δεν είναι ήρωας, είναι ένας άνθρωπος που νιώθει δειλός και προσπαθεί να βρει λόγο να ζήσει.
Aniara (Σουηδία, 2018): Ένα σκάφος που μεταφέρει κόσμο στον Άρη βγαίνει εκτός πορείας. Δεν υπάρχει σχέδιο διάσωσης, δεν υπάρχει «θα τα καταφέρουμε». Είναι μια ωμή μελέτη για το πώς καταρρέει η ανθρώπινη ψυχολογία στο κενό του διαστήματος.
Timecrimes (Los Cronocrímenes - Ισπανία, 2007): Ένα low-budget sci-fi θρίλερ με ταξίδι στο χρόνο. Ο πρωταγωνιστής είναι ένας κανονικός, μεσήλικας άντρας που κάνει το ένα λάθος μετά το άλλο.
Akira (Ιαπωνία, 1988): Ένα animatoion που, είναι το απόλυτο cyberpunk. Καμία σχέση με αμερικανικές αξίες· μόνο διαφθορά, συμμορίες μοτοσικλετιστών και μια πόλη (Neo-Tokyo) που βράζει.
Scavengers Reign (ΗΠΑ, 2023): Παρόλο που είναι αμερικανικής παραγωγής, είναι ό,τι πιο «εξωγήινο» κυκλοφορεί. Οι χαρακτήρες προσπαθούν απλά να μην πεθάνουν από το οικοσύστημα ενός πλανήτη που δεν τους υπολογίζει καν ως εχθρούς. Μην το προσπεράσετε επειδή είναι animation.
To the Lake (Epidemiya - Ρωσία): Μια από τις πιο ρεαλιστικές σειρές για πανδημία. Μια ομάδα ανθρώπων προσπαθεί να φύγει από τη Μόσχα καθώς η πόλη καταρρέει. Δεν υπάρχουν ήρωες, μόνο εγωιστές, φοβισμένοι άνθρωποι που κάνουν φρικτά πράγματα για να ζήσουν. Η ατμόσφαιρα του ρωσικού χειμώνα προσθέτει ένα επίπεδο απελπισίας που δεν βρίσκεις στο Hollywood.
The Rain (Δανία): Ένας ιός που μεταφέρεται με τη βροχή εξοντώνει σχεδόν όλο τον πληθυσμό της Σκανδιναβίας. Εστιάζει σε μια ομάδα νέων που προσπαθούν να βρουν απαντήσεις. Έχει αυτή την κρύα, σκανδιναβική αισθητική όπου η επιβίωση είναι θέμα τύχης και σκληρών αποφάσεων, όχι ηρωισμού.
Black Knight (Νότια Κορέα): Σε ένα μέλλον όπου η ατμοσφαιρική ρύπανση έχει μετατρέψει τον κόσμο σε έρημο, η κοινωνία χωρίζεται βάσει αυστηρής ιεραρχίας και η επιβίωση εξαρτάται από τους “couriers” που παραδίδουν οξυγόνο. Είναι στυλιζαρισμένο, αλλά η οπτική είναι καθαρά κορεατική, εστιάζοντας στην ταξική πάλη.
The Road (ΗΠΑ): Παρόλο που είναι αμερικανική παραγωγή, είναι η αντι-αμερικανιά. Δεν υπάρχει ελπίδα, δεν υπάρχει εχθρός που μπορείς να πυροβολήσεις για να σώσεις τη μέρα. Είναι απλά ένας πατέρας και ένας γιος που λιμοκτονούν σε έναν κόσμο που πεθαίνει (κυριολεκτικά, τα δέντρα πέφτουν, τα ζώα έχουν εξαφανιστεί). Είναι η πιο «γκρίζα» ταινία που θα δειτε ποτέ.
Snowpiercer (Νότια Κορέα / Διεθνής - του Bong Joon-ho): Μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια να σταματήσει η κλιματική αλλαγή, η γη παγώνει και οι επιζώντες ζουν σε ένα τρένο που κινείται ασταμάτητα. Εδώ το θέμα είναι η επανάσταση των φτωχών εναντίον των πλουσίων. Δεν υπάρχει «σωτηρία του πλανήτη», μόνο η μάχη για το επόμενο βαγόνι.
Threads (Μεγάλη Βρετανία, 1984): Αν θέλετε να δείτε τι πραγματικά θα συνέβαινε σε έναν πυρηνικό πόλεμο χωρίς το “Hollywood φίλτρο”. Είναι ένα ψευδο-ντοκιμαντέρ του BBC που δείχνει την πλήρη κατάρρευση της κοινωνίας στο Σέφιλντ. Είναι τόσο ωμό και τρομακτικό που θα σας κάνει να θέλετε να αγκαλιάσετε το καλοριφέρ σας.
Children of Men (Ηνωμένο Βασίλειο/ΗΠΑ - του Alfonso Cuarón): Η ανθρωπότητα έχει γίνει στείρα και περιμένει το τέλος της. Η δράση λαμβάνει χώρα σε μια καταρρέουσα Βρετανία που μοιάζει με εμπόλεμη ζώνη. Ο πρωταγωνιστής είναι ένας δημόσιος υπάλληλος που απλά θέλει να πιει το ποτό του και βρίσκεται μπλεγμένος σε κάτι που δεν ελέγχει.
La Jetée (Γαλλία, 1962): Μια μικρού μήκους ταινία (φτιαγμένη σχεδόν εξ ολοκλήρου από φωτογραφίες) για έναν επιζώντα του Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου στο κατεστραμμένο Παρίσι, που τον στέλνουν πίσω στον χρόνο. Πάνω σε αυτό βασίστηκαν οι “12 Πίθηκοι”. Είναι ποίηση, όχι δράση.
3% (Βραζιλία) είναι το τέλειο παράδειγμα αυτού που συζητάμε. Είναι μια σειρά που παίρνει το κλασικό concept των Hunger Games, αλλά του πετάει στα μούτρα τον ωμό ρεαλισμό της λατινοαμερικανικής κοινωνικής ανισότητας. Εκεί δεν έχεις έναν “εκλεκτό” που θα σώσει τον κόσμο επειδή είναι ηθικά ανώτερος. Έχεις απελπισμένους ανθρώπους που είναι διατεθειμένοι να πατήσουν επί πτωμάτων (κυριολεκτικά) για να ξεφύγουν από τη φτώχεια.
The Platform (El Hoyo - Ισπανία): Ταινία. Ένα κάθετο δεσμωτήριο με μια πλατφόρμα φαγητού που κατεβαίνει από πάνω προς τα κάτω. Οι πάνω τρώνε τα πάντα, οι κάτω λιμοκτονούν. Είναι η απόλυτη αλληγορία για τον καπιταλισμό, χωρίς ίχνος αμερικανικού μελοδραματισμού.
Alice in Borderland (Ιαπωνία): Σειρά. Πολλοί τη συγκρίνουν με το Squid Game, αλλά είναι πολύ πιο sci-fi. Άνθρωποι παγιδευμένοι σε ένα άδειο Τόκιο αναγκάζονται να παίζουν παιχνίδια επιβίωσης. Εδώ η “λύση” δεν έρχεται από τον ηρωισμό, αλλά από την καθαρή λογική και την αποδοχή της σκληρότητας.
Station Eleven (Mini-series - ΗΠΑ/Καναδάς): Μία σεζόν και τέλος. Μεταποκαλυπτικό, αλλά με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Μετά από μια πανδημία που αφάνισε το 99% του πληθυσμού, παρακολουθούμε έναν θίασο που παίζει Σαίξπηρ στις μικρές κοινότητες επιζώντων. Μη σας τρομάζει το “Σαίξπηρ”, είναι μια σειρά για το πώς η τέχνη και η μνήμη μας κρατάνε ανθρώπους όταν όλα τα άλλα καταρρέουν. Μηδέν αμερικανικός ηρωισμός, μόνο μελαγχολία και ομορφιά.
Maniac (Mini-series - ΗΠΑ): Επίσης μία σεζόν. Sci-fi ψυχολογικό θρίλερ με τον Jonah Hill και την Emma Stone. Δύο “κατεστραμμένοι” άνθρωποι συμμετέχουν σε ένα φαρμακευτικό πείραμα. Είναι σουρεαλιστικό, έξυπνο και τελειώνει εκεί που πρέπει.
Coherence (Ταινία - ΗΠΑ, 2013): Οκτώ φίλοι μαζεύονται για δείπνο το βράδυ που ένας κομήτης περνά πάνω από τη Γη. Ξαφνικά, η πραγματικότητα αρχίζει να «σπάει» σε πολλαπλά σύμπαντα. Γυρίστηκε με ελάχιστα χρήματα σε ένα σπίτι. Δεν υπάρχουν εφέ, μόνο κβαντική φυσική και η παράνοια που προκαλεί η συνάντηση με τον «άλλο σου εαυτό». Είναι η απόλυτη απόδειξη ότι μια καλή ιδέα αρκεί.
Primer (Ταινία - ΗΠΑ, 2004): Δύο μηχανικοί ανακαλύπτουν κατά λάθος έναν τρόπο να ταξιδεύουν στο χρόνο στο γκαράζ τους. Θεωρείται η πιο τεχνικά ακριβής ταινία για το ταξίδι στο χρόνο που έγινε ποτέ. Είναι τόσο περίπλοκη που θα χρειαστείς διάγραμμα (κυριολεκτικά) μετά για να καταλάβεις τι έγινε. Μηδέν ηρωισμοί, μόνο δύο τύποι που προσπαθούν να καταλάβουν τη μηχανή τους και καταλήγουν να καταστρέφουν τη ζωή τους.
Archive 81 (Σειρά - 1 Σεζόν): Ένας αρχειονόμος αναλαμβάνει να αποκαταστήσει κατεστραμμένες βιντεοκασέτες από τη δεκαετία του '90. Εστιάζει στην αναλογική τεχνολογία, τον ήχο και την καταγραφή της μνήμης. Είναι ένα “lo-fi” θρίλερ που μπλέκει την τεχνολογία με το μεταφυσικό. (Δυστυχώς κόπηκε μετά την 1η σεζόν, αλλά η ατμόσφαιρά της είναι μοναδική).
Upgrade (Ταινία - Αυστραλία, 2018): Ένας άντρας που έμεινε παράλυτος δέχεται να του εμφυτεύσουν ένα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης (STEM) που του επιτρέπει να κινείται ξανά. Είναι το “John Wick” του sci-fi αλλά με μια τεράστια ανατροπή: Ο πρωταγωνιστής δεν ελέγχει το σώμα του. Η τεχνητή νοημοσύνη παίρνει τον έλεγχο και οι σκηνές δράσης είναι τρομακτικά “μηχανικές”. Πολύ σκοτεινό φινάλε, καθόλου αμερικανικό happy end.
Code 46 (Ταινία - Ηνωμένο Βασίλειο, 2003): Σε ένα μέλλον όπου η γενετική ελέγχεται αυστηρά, οι άνθρωποι χρειάζονται ειδικές βίζες για να ταξιδέψουν. Εστιάζει στη βιοτεχνολογία και τον έλεγχο των γονιδίων. Είναι μια αργή, μελαγχολική ταινία για το πώς η τεχνολογία μπορεί να απαγορεύσει ακόμα και τον έρωτα αν οι κώδικες DNA δεν ταιριάζουν.
Ex Machina (2014). Παρόλο που είχε budget, είναι κλεισμένο σε ένα σπίτι. Τρεις χαρακτήρες και ένα Turing Test. Εστιάζει 100% στο αν μια Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να έχει συνείδηση ή αν απλά μας χειραγωγεί επειδή είναι προγραμματισμένη να επιβιώσει.
Mr. Robot: Δεν θέλει συστάσεις αυτή η σειρά, δε νομίζω να υπάρχει geek που δεν την έχει δει. Απλά., να αναφέρω ότι ο Sam Esmail (ο δημιουργός) προσέλαβε πραγματικούς hackers και ειδικούς ασφαλείας ως συμβούλους. Ο κώδικας που βλέπεις στις οθόνες (Python, SQL queries, Linux commands) είναι πραγματικός και βγάζει νόημα για αυτό που προσπαθούν να κάνουν.Δεν υπάρχει το κλασικό “I’m in!” πατώντας τυχαία πλήκτρα. Υπάρχει αναμονή, υπάρχει αποτυχία, υπάρχουν scripts που κολλάνε. Συν το γεγονός ότι ο Elliott είναι ένας βαθιά δυσλειτουργικός άνθρωπος και όχι ένας «γαμάτος» ήρωας.
Halt and Catch Fire (Σειρά - 4 Σεζόν): Αν το Mr. Robot είναι για το hacking, αυτό είναι για την ιστορία των υπολογιστών. Ξεκινάει τη δεκαετία του '80 με την προσπάθεια κάποιων ανθρώπων να κάνουν reverse engineering σε έναν IBM υπολογιστή για να φτιάξουν έναν κλώνο. Δείχνει τον «πόλεμο» των hardware και software specs. Είναι γεμάτο τεχνικές λεπτομέρειες, assembly code και τον ιδρώτα που χρειάζεται για να φτιαχτεί κάτι καινοτόμο. Οι χαρακτήρες είναι εγωκεντρικοί, κάνουν λάθη και συχνά αποτυγχάνουν παταγωδώς.
Devs (Mini-series – 2020): Από τον Alex Garland (σκηνοθέτη του Ex Machina). Μια μηχανικός λογισμικού ερευνά το μυστικό τμήμα “Devs” της τεχνολογικής εταιρείας όπου εργάζεται, μετά την εξαφάνιση του φίλου της. Εστιάζει στους κβαντικούς υπολογιστές και τον ντετερμινισμό (αν δηλαδή τα πάντα είναι προκαθορισμένα από τη φυσική). Είναι οπτικά πανέμορφο, αργό και πολύ φιλοσοφικό. Δεν έχει “action heroes”, έχει επιστήμονες που τρελαίνονται από τις ανακαλύψεις τους.
Pi (Π - Ταινία, 1998): Το ντεμπούτο του Darren Aronofsky. Ένας μαθηματικός προσπαθεί να βρει έναν αριθμό που εξηγεί τα πάντα: από το χρηματιστήριο μέχρι το όνομα του Θεού. Είναι ασπρόμαυρο, low-budget και δείχνει την τεχνολογία ως κάτι βρώμικο, θορυβώδες και εμμονικό. Ο πρωταγωνιστής υποφέρει από ημικρανίες και παράνοια. Είναι το αντίθετο της «γυαλιστερής» τεχνολογίας.
Ghost in the Shell (1995 - Το Anime, ΟΧΙ η ταινία με την Scarlett): Είναι ο πατέρας του Matrix. Εξερευνά το hacking του ανθρώπινου εγκεφάλου (cyberbrain). Είναι μια βαθιά φιλοσοφική μελέτη για το τι σημαίνει “άνθρωπος” σε έναν ψηφιοποιημένο κόσμο. Η ατμόσφαιρα είναι μελαγχολική και οι διάλογοι αφορούν την πολιτική και την υπαρξιακή αναζήτηση, όχι το ποιος θα ρίξει περισσότερες μπουνιές.
The Expanse (Σειρά - 6 Σεζόν): Είναι το Mr. Robot του διαστήματος. Ξεχάστε τα λέιζερ και τους ήχους στο κενό. Εδώ, αν ένα σκάφος κάνει απότομο ελιγμό, η αδράνεια μπορεί να σπάσει τα κόκαλα του πληρώματος. Αν σε πυροβολήσουν στο διάστημα, η σφαίρα συνεχίζει για πάντα. Οι χαρακτήρες χρησιμοποιούν τερματικά που θυμίζουν πραγματικό λειτουργικό σύστημα. Υπάρχει καθυστέρηση στην επικοινωνία (light delay) — αν είσαι στον Άρη και στείλεις μήνυμα στη Γη, θα κάνει 3-20 λεπτά να φτάσει. Κανένα SMS δεν σώζει την κατάσταση ακαριαία.
Η «Αντι-Αμερικανιά»: Η Γη είναι ένας υπερπληθυσμένος πλανήτης υπό τον ΟΗΕ, ο Άρης είναι μια στρατιωτική αποικία και οι «Belters» (οι εργάτες της Ζώνης των Αστεροειδών) είναι η καταπιεσμένη εργατική τάξη. Πολιτική, βρώμικη τεχνολογία και μηδέν «γυαλιστεροί» ήρωες.
Planetes (Anime Σειρά - 26 επεισόδια): Μη σας ξεγελάει που είναι animation· είναι το πιο ρεαλιστικό sci-fi που έχει φτιαχτεί ποτέ για το διάστημα. Μια ομάδα ανθρώπων το 2075 που η δουλειά τους είναι ρακοσυλλέκτες διαστήματος. Μαζεύουν σκουπίδια και βίδες που περιφέρονται σε τροχιά γύρω από τη Γη, γιατί αν μια βίδα χτυπήσει ένα σκάφος με ταχύτητα 7-8 km/s, το διαλύει. Εστιάζει στις ψυχολογικές και σωματικές επιπτώσεις της έλλειψης βαρύτητας (απώλεια οστικής μάζας, καρκίνος από ακτινοβολία). Είναι μια σειρά για την εργατική τάξη του μέλλοντος.
Takedown (Track Down - Ταινία, 2000): Αν σας άρεσε ο κώδικας του Mr. Robot, αυτή η ταινία βασίζεται στην αληθινή ιστορία της καταδίωξης του Kevin Mitnick (του διασημότερου hacker των 90s). Παρόλο που έχει κάποιες χολιγουντιανές υπερβολές της εποχής, δείχνει το Social Engineering (κοινωνική μηχανική). Δείχνει ότι το hacking δεν είναι μόνο κώδικας, αλλά το να πείσεις κάποιον στο τηλέφωνο να σου δώσει έναν κωδικό. Είναι η «βρώμικη» πλευρά της ασφάλειας πληροφοριών.
Europa Report (Ταινία – 2013): Μια αποστολή στον δορυφόρο του Δία, την Ευρώπη, για την ανακάλυψη ζωής. Είναι γυρισμένο σαν “found footage”. Όλα είναι βασισμένα σε πραγματικά επιστημονικά δεδομένα. Η επικοινωνία με τη Γη κόβεται και οι επιστήμονες είναι μόνοι τους. Δεν υπάρχουν όπλα, δεν υπάρχουν τέρατα που πετάνε φωτιές. Υπάρχει μόνο η παγωμένη, εχθρική πραγματικότητα ενός ξένου κόσμου και ο εξοπλισμός που αρχίζει να χαλάει.
Who Am I (Γερμανική Ταινία – 2014): Πριν το Mr. Robot, υπήρχε αυτή η γερμανική ταινία για μια ομάδα hacker στο Βερολίνο. Πολύ κοντά στο στυλ του Mr. Robot. Δείχνει το Dark Web, το IRC, και το πώς μια ομάδα από περιθωριακούς μπορεί να προκαλέσει χάος. Έχει ένα τρομερό plot twist που σε κάνει να αμφιβάλλεις για τα πάντα, χωρίς να καταφεύγει σε αμερικανικά κλισέ του στυλ «σώζω τον κόσμο.
Sunshine (2007): Μια ομάδα επιστημόνων πηγαίνει να «επανεκκινήσει» τον Ήλιο που πεθαίνει. Παρόλο που έχει δράση, η ταινία εστιάζει στην ψυχολογική πίεση της απομόνωσης και στον θρησκευτικό δέος που προκαλεί το διάστημα. Ο φυσικός Brian Cox ήταν σύμβουλος και οι λεπτομέρειες για το σκάφος (Icarus II) και την προστασία από την ακτινοβολία είναι εξαιρετικές.
Moon (2009): Ένας άντρας (Sam Rockwell) δουλεύει μόνος του σε μια βάση στη Σελήνη. Η τεχνολογία εδώ είναι παλιά, σκονισμένη και χρηστική. Δεν υπάρχουν εκρήξεις, μόνο μια συγκλονιστική αποκάλυψη για το πώς η «εταιρεία» χρησιμοποιεί την τεχνολογία εις βάρος του ανθρώπου.
The Silent Sea (Νότια Κορέα, 2021): Σειρά στο Netflix. Μια αποστολή σε μια εγκαταλελειμμένη βάση στη Σελήνη για να βρουν ένα δείγμα που μπορεί να σώσει τη Γη από την ξηρασία. Έχει πολύ περισσότερο μυστήριο και «ασιατική» προσέγγιση στο δράμα, χωρίς τους Αμερικανούς πεζοναύτες.
El Eternauta: Η Αντι-Αμερικανιά στην πηγή της: Το κόμικ γράφτηκε ως αλληγορία για την αντίσταση κατά του ολοκληρωτισμού και της ξένης παρέμβασης. Δεν υπάρχει «θείος Σαμ» να έρθει να σώσει το Μπουένος Άιρες. Οι ήρωες είναι απλοί άνθρωποι, μια παρέα που έπαιζε χαρτιά όταν άρχισε να πέφτει το «θανατηφόρο χιόνι». Η Συλλογική Επιβίωση: Σε αντίθεση με το αμερικανικό μοντέλο του “Lone Wolf”, εδώ η επιβίωση εξαρτάται από την ομάδα και την αλληλεγγύη των γειτόνων. Τεχνολογία και Ρεαλισμός: Οι επιζώντες πρέπει να φτιάξουν μόνοι τους στολές προστασίας από το χιόνι με ό,τι υλικά βρουν (μονωτική ταινία, παλιά λάστιχα, γυαλιά). Είναι το peak του DIY Sci-Fi.
Silo (Apple TV+, 2023): Είναι αμερικανική παραγωγή, ΑΛΛΑ βασίζεται σε εξαιρετικά βιβλία και δεν έχει ίχνος «αμερικανιάς». Η ανθρωπότητα ζει σε ένα τεράστιο υπόγειο σιλό 144 ορόφων. Η τεχνολογία είναι απαρχαιωμένη, το hacking είναι επικίνδυνο και η ατμόσφαιρα είναι γεμάτη κλειστοφοβία και μυστήριο. Είναι από τις πιο σοβαρές σειρές sci-fi των τελευταίων ετών.
The Wall (La Barrière - Βέλγιο): Μια σειρά για ένα μέλλον όπου η Ευρώπη είναι χωρισμένη από τείχη λόγω έλλειψης πόρων. Πολύ ωμή και πολιτική.
12 Monkeys (Η Σειρά - 4 Σεζόν): Μην την μπερδέψετε με την ταινία. Είναι ίσως η πιο καλογραμμένη σειρά για ταξίδι στο χρόνο. Ξεκινάει σαν κλασικό post-apocalyptic, αλλά καταλήγει σε ένα περίπλοκο παζλ. Έχει ολοκληρωθεί και οι δημιουργοί ήξεραν το τέλος από την 1η σεζόν. Κάθε λεπτομέρεια κουμπώνει. Δεν υπάρχουν Αμερικανοί ήρωες που σώζουν τη μέρα με μια ομιλία· υπάρχουν άνθρωποι που διαλύονται ψυχολογικά προσπαθώντας να διορθώσουν τα λάθη του παρελθόντος.
Years and Years (Mini-series - 6 Επεισόδια): Αυτή είναι η πιο «τρομακτική» σειρά που μπορείς να δει κάποιος σήμερα. Ακολουθεί μια οικογένεια στη Βρετανία από το 2019 μέχρι το 2034. Δείχνει την αργή, ρεαλιστική κατάρρευση της κοινωνίας λόγω τεχνολογίας, πολιτικής και κλιματικής αλλαγής. Οι ΗΠΑ στην ταινία γίνονται μια απομονωμένη, σχεδόν εχθρική δύναμη που προκαλεί προβλήματα στον υπόλοιπο κόσμο. Είναι μια σειρά για το πώς η τεχνολογία (transhumanism, social media) επηρεάζει τον απλό άνθρωπο. Είναι αυτοτελής, οπότε τη βλέπεις και ησυχάζεις.
Katla (Ισλανδία - 1 Σεζόν): Αν σας άρεσε το Dark, αυτό είναι το “ξαδερφάκι” του. Μετά την έκρηξη ενός υποθαλάσσιου ηφαιστείου στην Ισλανδία, πράγματα που ήταν θαμμένα στον πάγο για χιλιάδες χρόνια αρχίζουν να βγαίνουν στην επιφάνεια. Είναι αργό, μελαγχολικό, σκανδιναβικό sci-fi/mystery. Η τεχνολογία (επιστημονικές μετρήσεις, γεωλογία) παίζει ρόλο, αλλά το κέντρο είναι η ανθρώπινη απώλεια. Είναι ολοκληρωμένη ιστορία (limited series).
Colony (3 Σεζόν - Δυστυχώς κομμένη, αλλαααά…): Οι εξωγήινοι έχουν καταλάβει τη Γη, αλλά δεν τους βλέπουμε ποτέ. Έχουν χωρίσει τις πόλεις με τείχη και έχουν βάλει ανθρώπους-συνεργάτες να διοικούν. Εστιάζει στη συνεργασία (collaboration) εναντίον της αντίστασης. Είναι μια μελέτη για την κατοχή (τύπου Β’ Παγκόσμιος). Αν και κόπηκε στην 3η σεζόν, ο τρόπος που χειρίζεται την τεχνολογία επιτήρησης (drones κτλ) είναι εξαιρετικός.
Arcane (Σειρά - 2 Σεζόν): Μην αφήσετε το γεγονός ότι είναι animation να σας σταματήσει. Είναι ίσως το κορυφαίο δείγμα Steampunk/Hextech που έχει φτιαχτεί ποτέ. Δείχνει τη σύγκρουση δύο κόσμων. Της πλούσιας Piltover (χρυσό, γρανάζια, καθαρή ενέργεια) και της υπόγειας Zaun (σωλήνες, χημικά, σκουριά). Δεν υπάρχει καλό και κακό. Υπάρχουν ταξικές διαφορές, πολιτική διαφθορά και χαρακτήρες που καταστρέφονται από τις φιλοδοξίες τους. Η τεχνολογία εδώ είναι επικίνδυνη και αλλάζει τα σώματα και τις ψυχές των ηρώων.
City of Lost Children (La Cité des enfants perdus - Ταινία, Γαλλία, 1995): Ένα σουρεαλιστικό οπτικό αριστούργημα από τους δημιουργούς του Amélie. Ένας τρελός επιστήμονας σε μια πλατφόρμα στη θάλασσα κλέβει τα όνειρα των παιδιών επειδή ο ίδιος δεν μπορεί να ονειρευτεί. Είναι η επιτομή του French Steampunk. Μηχανικά μάτια, κλώνοι, εγκέφαλοι μέσα σε ενυδρεία και μια πόλη που μοιάζει με εφιάλτη του Βικτωριανού Λονδίνου. Καμία σχέση με Hollywood.
Steamboy (Anime Ταινία – 2004): Από τον δημιουργό του Akira (Katsuhiro Otomo). Διαδραματίζεται στη Βικτωριανή Αγγλία. Όλη η ταινία αφορά μια «σφαίρα ατμού» (Steam Ball) που περιέχει μια απίστευτα πυκνή μορφή ενέργειας. Εστιάζει στο αν η τεχνολογία πρέπει να χρησιμοποιείται για το καλό της ανθρωπότητας ή για τον πόλεμο. Οι σκηνές με τις μηχανές είναι τόσο λεπτομερείς που μπορείς να «νιώσεις» τη θερμότητα του ατμού.
Tales from the Loop (Σειρά - 1 Σεζόν): Είναι Retro-futurism στα καλύτερά του (δεκαετία του '80 που δεν έγινε ποτέ). Αντί για “γαμάτα” gadgets, θα δεις σκουριασμένα ρομπότ παρατημένα στα χωράφια, τεράστιους τσιμεντένιους πύργους που βουίζουν και μια τεχνολογία που κανείς δεν καταλαβαίνει πια, αλλά όλοι τη δέχονται ως μέρος του τοπίου. Είναι ήσυχο, μελαγχολικό και πολύ ανθρώπινο.
Love, Death & Robots (Σειρά – Ανθολογία): Είναι ο «παιχνιδότοπος» των animation δημιουργών από όλο τον κόσμο. Δεν είναι όλα steampunk, αλλά υπάρχουν επεισόδια που θα λατρέψετε:
-
“Good Hunting” (Season 1): Το απόλυτο Silk-punk (steampunk στην Κίνα). Δείχνει τη μετάβαση από τη μαγεία στη μηχανική, με εκπληκτική λεπτομέρεια στο πώς φτιάχνονται τα αυτόματα μέλη και οι ατμοκίνητες μηχανές.
-
“The Very Pulse of the Machine”: Retro-futurism με απίστευτα χρώματα και φιλοσοφική προσέγγιση στην τεχνολογία.
-
“Beyond the Aquila Rift”: Σκληρό sci-fi, ρεαλιστική τεχνολογία διαστήματος και ένα τέλος που θα σε στοιχειώσει.
Pluto (Anime Σειρά – 2023): Από τον δημιουργό του Monster. Αν σας άρεσε το Mr. Robot για την ψυχολογία του, εδώ θα κολλήσετε. Σε έναν κόσμο όπου ρομπότ και άνθρωποι συνυπάρχουν, κάποιος δολοφονεί τα επτά πιο εξελιγμένα ρομπότ του πλανήτη. Είναι retro-futuristic στην καρδιά του. Εξετάζει την Τεχνητή Νοημοσύνη όχι ως «υπερόπλο», αλλά ως κάτι που μπορεί να νιώσει τραύμα, μίσος και αγάπη. Μηδέν αμερικανική δράση, 100% υπαρξιακό θρίλερ.
Oxygen (Oxygène - Ταινία, Γαλλία, 2021): Μια γυναίκα ξυπνάει σε μια κρυογενική κάψουλα. Δεν ξέρει ποια είναι και το οξυγόνο τελειώνει. Όλη η ταινία είναι αυτή, η κάψουλα και μια Τεχνητή Νοημοσύνη (MILO). Είναι μια σπουδή στην τεχνολογική κλειστοφοβία. Πρέπει να λύσει τεχνικά προβλήματα του συστήματος για να ζήσει. Καμία βοήθεια από έξω, κανένας ήρωας.
Cyberpunk: Edgerunners (Anime Σειρά): Παρόλο που βασίζεται στο γνωστό παιχνίδι, η σειρά είναι ένα αριστούργημα της “σκουριάς” και του neon. Το “bio-hacking” στα άκρα. Οι άνθρωποι αντικαθιστούν μέλη τους με μηχανές μέχρι που τρελαίνονται (Cyberpsychosis). Διαδραματίζεται στη Night City, μια πόλη που ελέγχεται από εταιρείες (κυρίως την ιαπωνική Arasaka). Ο πρωταγωνιστής είναι ένα παιδί της δρόμου που προσπαθεί απλά να βγάλει τη μέρα. Το τέλος είναι όσο ωμό και μηδενιστικό πρέπει.
Blame! (ταινία): Είναι το απόλυτο Industrial/Cyberpunk. Μια τεράστια πόλη-μηχανή που χτίζει τον εαυτό της ασταμάτητα, και οι άνθρωποι είναι σαν παράσιτα μέσα στις αχανείς σωληνώσεις και τα μέταλλα. Μηδέν συναίσθημα, μόνο επιβίωση και σκουριά.
Gantz:O (Ταινία CGI): Είναι ιαπωνική. Μια ομάδα ανθρώπων που μόλις πέθαναν, ανασταίνονται από μια μαύρη σφαίρα (το Gantz) και αναγκάζονται να παίξουν ένα παιχνίδι θανάτου ενάντια σε τέρατα στο Τόκιο. Είναι ωμό, βίαιο και η τεχνολογία (τα όπλα και οι στολές τους) έχει μια πολύ “μηχανική” και Steampunk/Tech αίσθηση. Δεν υπάρχουν ηρωισμοί, μόνο απελπισμένοι άνθρωποι που προσπαθούν να καταλάβουν πώς δουλεύουν τα όπλα τους πριν τους διαλύσουν.
Εντάξει, το Black Mirror δεν το αναφέρω, θέλω να πιστεύω πως δεν υπάρχει άνθρωπος εδώ μέσα που δεν έχει δει τη σειρά.
ΒΟΝUS:
Ε, δεν μπορεί. Από πολλούς έχει περάσει από το μυαλό μας πόσο καλύτερος θα ήταν ο πλανήτης χωρίς τις ΗΠΑ. Εδώ είναι οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις:
The Day After Tomorrow (2004): Αν και είναι χολιγουντιανή ταινία, έχει μια σκηνή που έχει μείνει στην ιστορία για την ικανοποίηση που προσφέρει σε όσους έχουν μπουχτίσει. Λόγω της κλιματικής καταστροφής, οι ΗΠΑ παγώνουν. Οι Αμερικανοί γίνονται πλέον παράνομοι μετανάστες που προσπαθούν να περάσουν τα σύνορα προς το… Μεξικό. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ πεθαίνει, και ο αντιπρόεδρος βγάζει λόγο από την πρεσβεία των ΗΠΑ στο Μεξικό, παραδεχόμενος ότι η αλαζονεία της χώρας του κατέστρεψε τον πλανήτη και ευχαριστώντας τις «χώρες του τρίτου κόσμου» που τους δέχτηκαν ως πρόσφυγες.
Death Stranding (video game / επερχόμενη ταινία): Αν και είναι παιχνίδι (του Hideo Kojima), είναι η απόλυτη αποδόμηση της Αμερικής. Οι ΗΠΑ έχουν διαλυθεί ολοσχερώς. Δεν υπάρχει κυβέρνηση, μόνο απομονωμένοι άνθρωποι σε καταφύγια. Εσύ παίζεις έναν ντελιβερά. Ο στόχος δεν είναι να «πολεμήσεις» ή να «νικήσεις», αλλά να ξανασυνδέσεις τους ανθρώπους. Η ταινία ετοιμάζεται τώρα από την A24 (που φημίζεται για το ότι δεν κάνει «αμερικανιές») και υπόσχεται να δείξει έναν κόσμο που προσπαθεί να επιβιώσει πάνω στα συντρίμμια της αμερικανικής ιδέας.
Starship Troopers (1997): Πολλοί νομίζουν ότι είναι μια ταινία για «γαμάτους στρατιώτες». Στην πραγματικότητα, ο σκηνοθέτης Paul Verhoeven έφτιαξε μια τρομερή σάτιρα του αμερικανικού φασισμού. Οι «ήρωες» μοιάζουν με μοντέλα, η κοινωνία είναι απόλυτα στρατιωτικοποιημένη και ο «κόσμος» είναι μια παγκόσμια ομοσπονδία που θυμίζει ναζιστική Γερμανία με αμερικανικό περιτύλιγμα. Αν την δεις με κριτική ματιά, καταλαβαίνεις ότι η ταινία σου λέει: «Κοιτάξτε πόσο γελοίοι και επικίνδυνοι είναι αυτοί οι “γαμάτοι” τύποι που θέλουν να σώσουν τον γαλαξία».
Children of Men (2006): Εδώ η Αμερική απλά δεν υπάρχει. Αναφέρεται ότι έχει καταρρεύσει ολοσχερώς μέσα σε εμφύλιο χάος. Όλη η ιστορία διαδραματίζεται στη Βρετανία, η οποία είναι η τελευταία χώρα με κάποια μορφή οργάνωσης (αν και φασιστική). Δεν έρχεται κανένας Αμερικανός πεζοναύτης να σώσει την κατάσταση. Η ελπίδα της ανθρωπότητας βρίσκεται στα χέρια μιας ομάδας επιστημόνων (The Tomorrow Project) που κρύβεται κάπου στον ωκεανό, μακριά από σημαίες και κράτη.
Dead Man’s Letters (1986): Το «διαμάντι» από την ΕΣΣΔ: Αν θέλετε να δειτε την απόλυτη κατάρρευση της Δύσης (και της Ανατολής) χωρίς ηρωισμούς: Γυρίστηκε στην ΕΣΣΔ αμέσως μετά το Τσερνόμπιλ. Δείχνει το τέλος του κόσμου μετά από ένα πυρηνικό «λάθος». Οι επιστήμονες κρύβονται στα υπόγεια ενός μουσείου και προσπαθούν να καταλάβουν πού απέτυχε η ανθρωπότητα. Δεν υπάρχει καμία ελπίδα, καμία σημαία, μόνο η σκόνη ενός κόσμου που αυτοκτόνησε λόγω της τεχνολογικής του αλαζονείας.
Σίγουρα έχω ξεχάσει αρκετά ακόμα, οπότε συμπληρώστε ανηλεώς.