Αυτός ο οδηγός απευθύνεται σε όσους θέλουν να κάνουν εγκατάσταση διανομής όπως Manjaro, EndeavourOS, Arch, κ.ά. σε σύστημα με ενεργοποιημένο UEFI. Θα χρησιμοποιήσουμε το GParted Live ISO για τη χειροκίνητη δημιουργία των κατατμήσεων.
Βήμα 1: Προετοιμασία του BIOS/UEFI
- Κάνε επανεκκίνηση και μπες στο BIOS/UEFI Setup (συνήθως πατώντας
Del,F2,F10,Esc). - Βρες τις επιλογές:
Boot ModeήUEFI/Legacy BootCSM (Compatibility Support Module)
- Άλλαξε τα εξής:
Boot Mode: Βάλε το σεUEFICSM: Βάλε το σεDisabled
- Αποθήκευσε και κάνε επανεκκίνηση.
Προαιρετική παράλειψη Βήματος 1:
Αν κατά την εκκίνηση του υπολογιστή δεις επιλογές boot που περιέχουν την ένδειξη UEFI (π.χ. UEFI: SanDisk... ή UEFI: Kingston...), τότε το σύστημά σου πιθανότατα είναι ήδη σε UEFI mode και μπορείς να παραλείψεις το Βήμα 1.
Αν όμως δεις επιλογές χωρίς την ένδειξη UEFI:, όπως π.χ. SanDisk χωρίς το UEFI:, τότε πιθανότατα κάνεις boot σε Legacy BIOS mode και πρέπει να βεβαιωθείς ότι το σύστημα είναι σε UEFI mode.
Επιπλέον, μπορείς να ελέγξεις αν το Live USB τρέχει σε UEFI ή Legacy mode χρησιμοποιώντας την εντολή ls /sys/firmware/efi στο τερματικό.
Βήμα 2: Δημιουργία Live USB με GParted ISO
- Κατέβασε το ISO από την επίσημη σελίδα: GParted -- Download
- Χρησιμοποίησε το Ventoy, Rufus (σε “GPT + UEFI” mode), ή το
ddσε Linux για να δημιουργήσεις bootable USB.
Βήμα 3: Boot από το GParted Live USB
Κατά την εκκίνηση του υπολογιστή, άνοιξε το Boot Menu (π.χ. με F12, F11, Esc) και επίλεξε το USB με την ένδειξη UEFI.
Πώς να ελέγξεις αν το Live USB τρέχει σε UEFI ή Legacy mode
Αφού μπεις στο Live περιβάλλον της διανομής σου, άνοιξε ένα τερματικό και δώσε:
ls /sys/firmware/efi
- Αν δεις περιεχόμενα είσαι σε UEFI mode.
- Αν δεν υπάρχει ο φάκελος είσαι σε Legacy BIOS mode. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να ξανακάνεις boot επιλέγοντας το USB ως UEFI από το boot menu του BIOS.
Βήμα 4: Δημιουργία κατατμήσεων με GParted
Όλα τα παρακάτω θα διαγράψουν τα υπάρχοντα δεδομένα στο δίσκο, εκτός αν ξέρεις τι κάνεις για dual boot.
- Άνοιξε το GParted από το Live περιβάλλον.
- Επίλεξε τον σωστό δίσκο (π.χ.
/dev/sda,/dev/nvme0n1κτλ). - Δημιούργησε νέο GPT partition table:
Device > Create Partition Table > gpt
- Δημιούργησε τις εξής κατατμήσεις:
- EFI Partition
- Μέγεθος: 300 MiB
- Σύστημα αρχείων:
fat32 - Σημείωση: Δώσε το flag
boot, esp
- Swap (προαιρετικά)
* Π.χ. 2GB - 4GB ανάλογα τις ανάγκες
* Σύστημα αρχείων:linux-swap - Root
/
* Όλος ο υπόλοιπος χώρος (ή όσο θέλεις)
* Σύστημα αρχείων:ext4(Προαιρετικά μπορείς να δημιουργήσεις και/homeξεχωριστά αν θέλεις.)
- Πάτα Apply All Operations.
Επόμενο βήμα: Εγκατάσταση της διανομής
Αφού ολοκληρωθεί η κατάτμηση, επανεκκινείς και bootάρεις το ISO της διανομής σου (π.χ. Manjaro, EndeavourOS) σε UEFI mode. Κατά την εγκατάσταση, επίλεξε “Manual Partitioning” και όρισε:
/boot/efi→ στην EFI partition που έφτιαξεςswap→ στη swap partition (αν έκανες)/→ στην root partition
Έπειτα προχώρα κανονικά με την εγκατάσταση.
Σημείωση για άλλες διανομές
Η παραπάνω διαδικασία δεν ισχύει μόνο για Arch-based διανομές. Η λογική της χειροκίνητης κατάτμησης και εκκίνησης σε UEFI εφαρμόζεται και σε άλλες διανομές όπως:
- Ubuntu / Linux Mint / Pop!_OS
- Fedora / openSUSE
- Debian
- MX Linux (UEFI version)
Απλώς ο installer μπορεί να διαφέρει (Ubiquity, Anaconda, Calamares, κτλ), αλλά οι κατατμήσεις και οι απαιτήσεις για EFI παραμένουν σχεδόν ίδιες.
Επιλογές Bootloader για EFI Συστήματα
Η επιλογή bootloader είναι σημαντική για τη σταθερότητα και τη διαχείριση της εκκίνησης του συστήματος. Παρακάτω, παρουσιάζονται οι πιο διαδεδομένες επιλογές, μαζί με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους:
GRUB (GRand Unified Bootloader)
(+) Υποστηρίζει BIOS & UEFI, καθιστώντας τον συμβατό με όλα τα συστήματα.
(+) Ιδανικός για multi-boot, αφού μπορεί να φορτώσει πολλές διανομές και λειτουργικά.
(+) Προσφέρει recovery modes, βοηθώντας σε επιδιόρθωση συστήματος.
(-) Πιο βαρύς & περίπλοκος, ειδικά για απλά συστήματα.
(-) Επιρρεπής σε προβλήματα μετά από ενημερώσεις, αν και υπάρχουν τρόποι αποκατάστασης.
systemd-boot
(+) Απλός και ελαφρύς, ιδανικός για minimal setups.
(+) Εύκολη διαχείριση μέσω αρχείων διαμόρφωσης στο /boot/loader/entries/.
(+) Λειτουργεί άψογα με διανομές που χρησιμοποιούν systemd, όπως Arch, Manjaro, Pop!_OS.
(-) Αποκλειστικά για UEFI – δεν δουλεύει σε BIOS.
(-) Περιορισμένες δυνατότητες, δεν υποστηρίζει natively multi-boot με άλλες διανομές.
rEFInd
(+) Προσφέρει γραφικό περιβάλλον, κάνοντάς τον πιο φιλικό προς τον χρήστη.
(+) Αυτόματη ανίχνευση εγκατεστημένων λειτουργικών, χρήσιμο για multi-boot.
(+) Διαθέτει themes και customization, για όσους θέλουν πιο όμορφη εμφάνιση.
(-) Δεν είναι ο default bootloader καμίας διανομής, απαιτεί ξεχωριστή εγκατάσταση.
(-) Μπορεί να χρειαστεί επιπλέον ρυθμίσεις, ειδικά αν το Secure Boot είναι ενεργοποιημένο.
EFI Stub με efibootmgr
(+) Ο πιο minimal τρόπος εκκίνησης, παρακάμπτοντας εντελώς bootloaders.
(+) Ταχύτερη εκκίνηση, καθώς ο πυρήνας φορτώνεται απευθείας από το UEFI.
(+) Ιδανικό για advanced χρήστες που θέλουν πλήρη έλεγχο του boot process.
(-) Καμία υποστήριξη για boot menus, εκτός αν χρησιμοποιηθεί κάτι όπως το rEFInd.
(-) Απαιτεί χειροκίνητη ρύθμιση μέσω efibootmgr, κάτι που δεν είναι φιλικό για αρχάριους.
Συμπέρασμα:
- Αν θέλεις αξιοπιστία και ευελιξία, το GRUB είναι η πιο δοκιμασμένη επιλογή.
- Αν ψάχνεις για απλότητα, το systemd-boot είναι εξαιρετικό, αλλά μόνο αν έχεις ένα λειτουργικό.
- Αν χρειάζεσαι γραφικό περιβάλλον και auto-detection OS, το rEFInd είναι μια καλή λύση.
- Αν προτιμάς full minimal setup και δεν φοβάσαι το τερματικό, το EFI Stub με efibootmgr είναι για σένα.
Συνέχεια οδηγού – Multiboot σε UEFI
Εάν θέλεις να εγκαταστήσεις και δεύτερο ή τρίτο λειτουργικό στο υπάρχον UEFI σύστημά σου (π.χ. Manjaro + EndeavourOS ή και Windows), δες εδώ τον αναλυτικό οδηγό:
Προσθήκη δεύτερου ή τρίτου λειτουργικού σε UEFI σύστημα (Multiboot)
