Για την ιστορία να αναφέρω ότι πρώτο πείραμα μετάβασης πριν από της ολικής ήταν στην Γαλλική χωροφυλακή όπου αποδείχτηκε επιτυχημένο.
Δεν μπορώ να πω περισσότερα τώρα, επειδή τίποτα δεν είναι επίσημο, αλλά πρέπει να αναφέρω ότι και στην Ελλάδα έχει πέσει στο τραπέζι η μετάβαση σε Linux.
Αυτό που λέω μετά βεβαιότητας είναι ότι έχει απαντηθεί το ερώτημα «αν γινεται» και η απάντηση έχει δοθεί: «ναι, γίνεται».
Οι περισσότεροι νομίζουν ότι το κόστος είναιι σε άδειες Windows καιάδειες Office. Αυτά όμως δεν είναι το μεγαλύτερο κομμάτι.
Το πραγματικό κόστος είναι: Εφαρμογές τρίτων, Εξειδικευμένο λογισμικό (λογιστικά, πολεοδομίες, υγεία, τελωνεία κ.λπ.). Πολλά είναι Windows-only και πολλά είναι κακογραμμένα legacy συστήματα, Αν δεν είναι web-based, αρχίζει το πρόβλημα.
Σαφώς και έχουν αναφερθεί τυχόν καθημερινά προβλήματα (δεν θα μιλήσω για πολύ ειδικευμένες εφαρμογές) όπως πχ τα έγγραφα. Το LibreOffice είναι καλό. Αλλά σε βαριά macros/Excel automation, το migration έχει κόστος.
Μετά: υποστήριξη / SLA. Όπως είναι εύλογο το κράτος δεν μπορεί να πει:
Ρωτήστε στο forum.
Θέλει συμβάσεις, SLA, 24/7 υποστήριξη, accountability.
Αυτό σημαίνει ότι πάλι θα πληρώνει — απλώς αλλού (εταιρείες υποστήριξης, integrators). Εύλογο επειδή χρειάζεται διαλειτουργικότητα με ιδιωτικό τομέα (Word/Excel macros, VBA).
Σύμφωνα, με τα όσα ξέρω, το όφελος της (τυχόν) μετάβασης προσδοκάται σε βάθος δεκαετίας (επειδή φεύγεις από enterprise CALs, φεύγεις από per-user licensing μοντέλα, φεύγεις από forced upgrade cycles).
Μετά είναι και το hardware longevity: Linux σε ελαφριά desktop περιβάλλοντα μπορεί να παρατείνει την ζωή σε hardware.
Όπως είπε και ξεκάθαρα, χωρίς περιστροφές και χωρίς (Linux) συναισθηματισμό, ειδικός επιστήμονας του χώρου:
Όσο το κράτος βασίζεται πλήρως σε: Microsoft AD, Azure, M365, proprietary formats τότε δεν είναι απλώς πελάτης. Είναι δεμένος. Το open stack δίνει διαπραγματευτική ισχύ.
Από εκεί και πέρα, υπάρχει η καμπύλη εκμάθησης. Και όπως είναι εύλογο, το πλάνο της μετάβασης ξεκινάει από χαμηλά συστήματα, όπως πχ από Γραμματείες που δεν χρησιμοποιούν ειδικευμένο λογισμικό. Από τους διοικητικούς υπάλληλους δηλαδή.
Για τον μέσο υπάλληλο: browser, email, PDF, βασικά έγγραφα η προσαρμογή είναι λίγες μέρες. Το πρόβλημα όμως δεν είναι ο χρήστης. Είναι οι workflows που χτίστηκαν 20+ χρόνια γύρω από MS ecosystem.
Αν δούμε αντίστοιχες προσπάθειες σε άλλα κράτη, όπου η μετάβαση ήταν στρατηγική και σταδιακή πέτυχε.Όπου ήταν πολιτική βιτρίνα απέτυχε (και αυτό είναι καμπανάκι για χώρες όπως η Ελλάδα).
Μη ξεχνάμε ότι εδώ έχουμε μια σωρεία θεμάτων. Ενδεικτικά: κατακερματισμένα συστήματα, προχειρότητα σε legacy εφαρμογές, οutsourcing σε μικρούς vendors, έλλειψη κεντρικού IT σχεδιασμού. Άρα, χωρίς κεντρική αρχιτεκτονική αναδιοργάνωση, το Linux από μόνο του δεν λύνει τίποτα (δεύτερο καμπανάκι επειδή πρόκειται για πολιτικές αποφάσεις).
Σε ορισμένες πόλεις όπως το Μόναχο η μετάβαση απέτυχε επειδή προσπάθησαν να αλλάξουν το desktop πριν αλλάξουν την αρχιτεκτονική.
Οι πιο σοβαρές χώρες που πέτυχαν digital transformation δεν το έκαναν επειδή ήταν anti-corporate. Το έκαναν επειδή ήθελαν κρατική τεχνολογική κυριαρχία.
Και επειδή, πλέον είμαστε στο 2026 αιώνα και έχουμε ξεφύγει από το «Linux παντού» προηγούμενων δεκαετιών, το θέμα δεν είναι:
Windows vs Linux
Το θέμα είναι:
Θέλει το κράτος τεχνολογική αυτονομία ή vendor convenience;
Επειδή η Microsoft προσφέρει ευκολία, οικοσύστημα, έτοιμες λύσεις, ευθύνη σε έναν vendor.
Το open source απαιτεί σχεδιασμό, τεχνική επάρκεια, εσωτερική ικανότητα. Και αυτό είναι πιο δύσκολο από το να πληρώνεις άδειες.
Και είναι πολύ απλό να γίνει κατανοητό ότι πρέπει να δημιουργηθεί εγχώρια τεχνογνωσία και όχι απλώς να αγοραστεί. Μοντέλα υπάρχουν (Γαλλία (DINUM), Γερμανικά state IT agencies, Estonian digital governance κλπ).
Το κλειδί είναι:
- εταιρική δομή
- performance metrics
- υψηλοί μισθοί για σοβαρούς μηχανικούς
- αξιολόγηση
- τεχνική ηγεσία, όχι κομματική
Αν αυτό αποτύχει, όλο το project καταρρέει.
Μιλάμε και για προδιαγραφές λοιπόν. Αν πχ, οριστεί ότι:
- Τα συστήματα πρέπει να είναι OS-agnostic
- Τα formats πρέπει να είναι ανοιχτά
- Τα APIs documented
- Ο πηγαίος κώδικας παραδοτέος (ή τουλάχιστον escrow)
τότε δεν χρειάζεται καν ιδεολογική μάχη. Η αγορά θα προσαρμοστεί.
Το πραγματικό εμπόδιο στην Ελλάδα δεν είναι οι μίζες ούτε οι συμβάσεις. Είναι ότι δεν υπάρχει μακροχρόνια τεχνολογική στρατηγική,συνέχεια πολιτικής 10+ ετών, ανεξάρτητη τεχνική διοίκηση
Χωρίς αυτά, ό,τι και να επιλέξεις (Microsoft ή Linux) θα λειτουργεί πρόχειρα.
Μια ματιά στο πως δημιουργήθηκε και στήθηκε το Gov,gr από μια μικρή ομάδα μπορεί να σηματοδοτήσει μια ενδεχόμενη μετάβαση. Και τούτο επειδή δεν χτίστηκε με λογική:
Πάμε να κάνουμε επανάσταση κατά της Microsoft.
Αλλά χτίστηκε με modular αρχιτεκτονική, API-first, web-first, σύγχρονα open εργαλεία, DevOps κουλτούρα. Και πέτυχε επειδή υπήρχε μικρή ικανή ομάδα, πολιτική βούληση και δεν επιχειρήθηκε να αλλάξει όλο το Δημόσιο μονομιάς.
Αυτό είναι μάθημα.
Ας αναφερθώ και λίγο σε πιο ειδικευόμενα λογισμικά όπως πχ των νοσοκομείων και όχι μόνο. Είναι γνωστό ότι τα Hospital Information Systems είναι βαριά, ρυθμιζόμενα, mission-critical.
Αλλά ακόμα κι εκεί, το μοντέλο θα μπορούσε να είναι:
- Web-based interface
- Linux backend
- Open standards για data exchange (HL7/FHIR)
- Client OS agnostic
Συνεπώς, δεν χρειάζεται το desktop να είναι στρατηγικό στο επίπεδο των γιατρών, αν η αρχιτεκτονική είναι σωστή.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα είναι:
Μπορεί το κράτος να οργανώσει τεχνική στρατηγική 10ετίας;
Επειδή μια τέτοια μετάβαση απαιτεί continuity πέρα από κυβερνήσεις, αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, τεχνική ηγεσία ανεξάρτητη από κομματισμό, μισθολόγιο ειδικού σκοπού
Χωρίς αυτά, ακόμα και 15% Linux adoption (αυτή τη στιγμή η Ελλάδα έχει ένα από τα πιο υψηλά ποσοστά χρήσης linux παγκοσμίως, καθώς ξεπερνάει το 5%) να έχει η κοινωνία, δεν αλλάζει κάτι.
Αυτά χοντρικά, ελπίζω το προσεχές διάστημα να έχουμε κάποιες εξελίξεις έστω στα χαρτιά για αρχή.
Άσχετο: φίλε, ένα δάκρυ κύλησε με το avatar σου. Αυτά τα είχαμε φτιάξει το 2014, χρυσές εποχές osarena.